ASİT BAZ TANIMLARI

En çok bilinen asit baz tanımları aşağıdadır

1. Lowry -Bronsted-Asit –Baz Tanımı

2.Lewis Asit – Baz Tanımı

3.Arrhenius Asit – Baz Tanımı

Detaylı olarak inceleyelim

1. Lowry -Bronsted-Asit –Baz Tanımı

1923 yılında İngiliz T. M. Lowry ile Danimarkalı J. N. Brønsted birbirinden bağımsız olarak asitleri ve bazları


» Proton veren (H+) madde asit,

» proton alan (H+) madde bazdır.


şeklinde tanımlamışlardır.

»Kimyasal tepkimelerde,


H+ iyonu veren maddeler ASİT ,

H+ iyonu alabilen maddelere BAZ denir.


Bu tür asit ve baz çiftine konjuge (eşlenik) asit baz çifti denir.

NH3 + H2O →NH4+ + OH

BAZ    Asit     ASİT       Baz

» Tepkimesinde H2O, NH3‘a proton (H+) verdiği için asit,

»NH3ise proton (H+) aldığı için bazdır.

»Brønsted-Lowry tanımına göre H2O-OH ve NH3-NH4+ gibi çiftler eşlenik (konjuge) asit-baz çiftleridir


Örnek :

CH3COOH(aq) + H2O(S) → CH3COO (aq) + H3O+(aq)

ASİT                   Baz               BAZ                   Asit


Örnek :

CH3NH2 + H2O (s)CH3NH3+ + OH

BAZ           Asit              ASİT         Baz


Büyük harfli olanlar kendi arasında konjuge asit baz çiftidir

Küçük harfli olanlar kendi arasında konjuge asit baz çiftidir

Her asit, proton verince bir baza; her baz da proton alınca bir aside dönüşür.

OH iyonu verebilen bileşiklerin proton bağlama yetileri olduğundan NaOH, KOH, Mg(OH)2, Ca(OH)2 ve Fe(OH)3 gibi bileşikler baz karakteri taşır.

NOT: 

Örnek 1 de  H2O   (H+) iyonu  verdiği için ASİT

Örnek 2 de  H2O   (H+)  iyonu  aldığı  için BAZ   olarak davranmıştır.

         Verilen örneklerde su amfoter olarak davranmıştır .

H2O,  Örnek 1  de ASİT gibi , Örnek 2 de  ise BAZ gibi  davranmıştır. Bazı tepkimelerde asit, bazı tepkimelerde baz olarak davranan bu tür bileşiklere amfoter bileşikler denir.


2.Lewis Asit – Baz Tanımı

Levwis’e göre asit, elektron çifti alabilen madde, baz ise elektron çifti verebilen maddedir.

Yapıların elektronik yapısı dikkate alınarak aşağıda incelenmiştir.

Yukarıdaki yapıdan da görüldüğü gibi BF3‘de B atomunun dış enerji düzeyinde 6 elektron vardır. Bu nedenle iki elektron yani bir elektron çifti alabilecek boş orbitali vardır. Dolayısıyla BF3 Lewis asididir. NH3 teki N atomunda ise bağ yapmamış serbest bir çift elektron vardır. NH3 bu elektron çiftini verdiği için Lewis bazıdır.


3.Arrhenius Asit – Baz Tanımı

»Sulu çözeltilerine H+ iyonu veren bileşikler asit, OH” iyonu verebilen maddeler ise bazdır.

»H+ iyonunda elektron yoktur. Tamamen pozitif yükten oluştuğu için sulu çözeltilerde H20 molekülü ile birleşerek H30+ iyonunu (hidronyum)  oluşturur.

» Asitlerin sulu çözeltilerinde H+ çözücü ortamında serbest olarak bulunamaz. Mutlaka bir su molekülüyle etkileşir ve H3O+ iyonu oluşturur. Bu iyona hidronyum iyonu denir.

» Bu nedenle H+ ve H30+ iyonları birbirlerinin yerine kullanılabilir. HCI, HN03 ve CH3COOH gibi maddeler Arrhenius asididir.

Asitler   H+ iyonu verir.

HCI(aq)         H+(aq) +  Cl(aq   

H2SO4(aq)   2H+(aq) +  SO4-2 (aq)

HNO3(aq)    H+(aq) +  NO3-1 (aq)

H3PO4(aq)  → 3H+(aq) + PO4-3 (aq)

CH3COOCH3COO +   H+(aq)

Bazlar OH iyonu verir.

 NaOH (aq)    Na+(aq)       +   OH(aq)

 Mg(OH)2(aq) Mg+2(aq)   +  2OH
(aq) 

Al(OH)3(aq    →  Al +3(aq)     +  3OH
(aq)

 Ba(OH)2(aq  →  Ba+2(aq)    + 2OH
(aq)

 NH3 +  H2→ NH4+        + 1OH

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * olarak işaretlendi

four + 6 =

Yorumu gönder