Sabit Oranlar Kanunu Konu Anlatımı Çözümlü Sorular Örnekler

“Bir bileşiği oluşturan elementlerin  kütleleri arasında basit tamsayılarla ifade edilen sabit bir oran vardır.’

Sabit Oranlar Kanunu nu maddeler halinde sıralayacak olursak;

  • “Bir bileşiği oluşturan elementlerin  kütleleri arasında basit tamsayılarla ifade edilen sabit bir oran vardır.”şeklinde ifade etmiştir.
  • Bir bileşiği oluşturan elementlerin kütleleri arasında değişmez,sabit bir oran bulunur.
  • Suya bakarsak; 18 gram suyun 16 gramı oksijen, geri kalan 2 gramı ise hidrojendir. 9 gram suyun ise 8 gramı oksijen ve1 gramı hidrojendir. Yani su, hidrojen ve oksijenin 1/8 oranında birleşmesiyle oluşmuş bir bileşiktir.
  • Fransız kimyacı Joseph Proust un incelediği bu  yasaya göre; Bir bileşik, hangi kimyasal yolla edilirse edilsin o bileşik içindeki elementlerin kütlece birleşme oranı hiç bir zaman değişmez.
  • Aynı elementlerden oluşsa bile Her bileşiğin kütlece birleşme oranları farklı  farklıdır!!!
  • 1799 yılında Joseph Proust tarafından bulunmuştur  ;

Joseph Proust(26 Eylül 1754 – 5 Temmuz 1826)

Sabit Oranlar Kanunu -1 Sorular Örnekler Çözümlü Sorular

SORU:

H2O bileşiğinde kütlece birleşme oranını bulalım.(H:1gr,O:16 gr)

Kütlece bileşme oranı    demek;

H2O yi oluşturan oluşturan tüm H lerin kütlesinin , tüm O lerin kütlesine oranı demektir.

Kütlece bileşme oranı 

     diye ifade edilir.

Tüm H ler 1 birim kütle Tüm O lar 8 birim kütle kabul edilirse   H2O: 9 birim kütle kabul edilir.

∑H:1 birim kütle

∑O:8 birim kütle

H2O: 9 birim kütle

            ∑:Toplam işareti

H2O nun oluşum reaksiyonu üzerinde incelersek;

H2     +    ½ O2    →   H2O

2gr         ½. 16.2        2.1+1.16

2gr            16gr           18 gr sadeleştirirsek

1 gr             8 gr            9gr

ÖRNEK

H2O2 bileşiğinde kütlece birleşme oranını bulalım.(H:1gr,O:16 gr)

\dpi{100} \fn_jvn \small \frac{\textup{m}_{\textup{H}}}{\textup{m}_{\textup{O}}}=\frac{\textup{2H}}{\textup{2O}}=\frac{ 2.1}{2.16}=\frac{1}{16}

\fn_jvn \small \frac{\textup{H}}{\textup{O}}=\frac{1}{16}

 

H2Obileşiğinde kütlece birleşme oranı \fn_jvn \small \frac{\textup{H}}{\textup{O}}=\frac{1}{16}   diye ifade edilir

H2O bileşiğinde kütlece birleşme oranı \small \frac{\textup{H}}{\textup{O}}=\frac{1}{8}  dir.

YANİ;

Aynı elementlerden oluşsa bile Her bileşiğin kütlece birleşme oranları farklı  farklıdır!!!

ÖRNEK

CO2 bileşiğinde kütlece birleşme oranını bulalım.(C:12gr,O:16 gr)

\small \frac{\textup{m}_{\textup{C}}}{\textup{m}_{\textup{O}}}=\frac{\textup{1C}}{\textup{2O}}=\frac{ 12}{2.16}=\frac{3}{8}

\small \frac{\textup{C}}{\textup{O}}=\frac{3}{8}

Kütlece bileşme oranı \small \frac{\textup{C}}{\textup{O}}=\frac{3}{8}  diye ifade edilir.

Yani 11 gr CO2 de 3 gr C varsa 8 gr O vardır.

C    +      O2      CO2

12gr       32gr      44 gr sadeleştirirsek

3              8         11

Çözümlü Örnek Sorular 

Aşağıdaki bileşiklerde bileşiği oluşturan  elementler arasındaki   Sabit Oranları bulalım.

ÖRNEK:

CO bileşiğinde kütlece birleşme oranı (C:12 gr O:16 gr ) 

C1O1

1.12:1.16

3:4

ÖRNEK:

SO2bileşiğinde kütlece birleşme oranı  (S:32 gr O:16 gr )


ÖRNEK:

NObileşiğinde kütlece birleşme oranı (N:14 gr O:16 gr )


ÖRNEK:

NO bileşiğinde kütlece birleşme oranı 


ÖRNEK:

N2O3 bileşiğinde kütlece birleşme oranı 


ÖRNEK:

FeO bileşiğinde kütlece birleşme oranı 


ÖRNEK:

Fe2Obileşiğinde kütlece birleşme oranı 

N:14 gr O: C:12gr,O:16gr .Ca:20gr S:32gr, Fe:56 gr, Al:27 gr, Cu:64 gr, H:1gr


ÖRNEK:

H2Obileşiğinde kütlece birleşme oranı    olarak verilsin.Buradan neler çıkarıldığına bakalım.

» 1 gr H 8 gr O ile birleşebilir.

» 8 gr O 1 gr H ile birleşebilir.

» 1 gr H 9 gr H2O oluşturabilir.

» 8 gr O 9 gr H2O oluşturabilir.

» 9 gr H2O da 1 gr H bulunur

» 9 gr H2O da 8 gr O bulunur

SORU:

H2O bileşiğinde küt.bir. oranı      dir.Buna göre;

a) 5 gr H kaç gr O ile birleşebilir?

1 gr H      8 gr O ile birleşirse.

5 gr H               X            .

       X= 40 gr O ile birleşir


b) 24 gr O kaç gr H ile birleşebilir?

      8 gr O           1 gr H ile birleşirse.

     24 gr O            X            .

            X= 3 gr H ile birleşir


c) 4 gr H kaç gr H2O oluşturabilir?

      1 gr H 9 gr       H2O oluşturursa

     5 gr H                  X .

             X= 45 gr H2O oluşturur


d) 40 gr O kaç gr H2O oluşturabilir?

 8 gr O             9 gr H2O oluşturursa

 40 gr O              X                  .

         X= 45 gr H2O oluşturur


e) 27 gr H2O da kaç gr H bulunur ?

9 gr H2O da          1 gr H bulunursa

27 gr H2O da         X              .

 X= 3 gr H bulunur


f) 54 gr H2O da kaç gr O bulunur ?

9 gr H2O da         8gr O bulunursa

54 gr H2O da        X            .

       X= 48 gr O bulunur

Örnek:

X3Y4 bileşiğinde kütlece birleşme oranı  \dpi{80} \fn_jvn \small \frac{\textup{X}}{\textup{Y}}=\frac{3}{2} veriliyor .  X nin atom ağırlığı 12 gr ise Y in atom ağırlığı kaçtır?

         5   .

 X3 Y4

     : 2

Xlerin toplam kütlesinin Ylerin toplam kütlesine oranı 3/2 miş.

3Xin kütlesini  4Y nin kütlesine oranı3/2 çıkması gerekir

\fn_jvn \small \frac{\textup{m}_{\textup{X}}}{\textup{m}_{\textup{Y}}}=\frac{\textup{3X}}{\textup{4Y}}=\frac{3}{2}     yerlerine koyarsak

\fn_jvn \small \frac{ 3.12}{4.Y}=\frac{3}{2}

\fn_jvn \small \frac{ 36}{4Y}=\frac{3}{2}   olur.

Buradan   Y=6 gr bulunur

 

Örnek:

X2Y3 bileşiğinin kütlece % 70 i X dir.Y nin atom ağırlığı 16 gr ise X in atom ağırlığı kaçtır?

Tamamı 100 kabul edilirse 70 i X kalanı 30 u da Y olur.

       100    .

 X2 Y3

 70  : 30

        7:3

Xlerin toplam kütlesinin Ylerin toplam kütlesine oranı 7/3 müş.

2Xin kütlesini  7Y nin kütlesine oranı7/3 çıkması gerekir

\fn_jvn \small \frac{\textup{m}_{\textup{X}}}{\textup{m}_{\textup{Y}}}=\frac{\textup{2X}}{\textup{3Y}}=\frac{7}{3}{\color{Magenta} }    yerlerine koyarsak

\fn_jvn \small \frac{ 2X}{3.16}=\frac{7}{3}

\fn_jvn \small \frac{ 2X}{48}=\frac{7}{3}   olur.

Buradan    X=56 gr bulunur

Örnek: 

CaO bileşiğinde  Ca ile O nin kütlece birleşme oranı 5/2 dir. 20 gram Ca  yeterince O ile birleşince  kaç gram CaO bileşiği oluşur.

 .  7   .

  CaO

   5:

  5gr Ca      7 gr bileşik oluşturursa

20gr Ca       X


     X=28 gr bileşik oluşur.

ÖRNEK:

XY2 bileşiğini oluşturan X ve Y elementlerinin kütlece birleşme oranı  \dpi{80} \fn_jvn \small \frac{\textup{X}}{\textup{Y}}=\frac{7}{4}  tür,
Buna göre X2Y3 bileşiği için bu oran nedir?

XY2 için

\fn_jvn \small \frac{\textup{m}_{\textup{X}}}{\textup{m}_{\textup{Y}}}=\frac{\textup{1X}}{\textup{2Y}}=\frac{7}{4}

\fn_jvn \small \frac{\textup{X}}{\textup{Y}}=\frac{7}{2}

Burada bulduğumuz 1Xin 1Y ye oranıdır.tüm Xlerin tüm Y lere değil!!!

X2Y3 için

\fn_jvn \small \frac{\textup{m}_{\textup{X}}}{\textup{m}_{\textup{Y}}}=\frac{\textup{2}}{\textup{3}}.\frac{\textup{X}}{\textup{Y}}=?

Ayırırız ve X/Y nin yerine bulduğumuz değeri koyarız

\fn_jvn \small \frac{\textup{m}_{\textup{X}}}{\textup{m}_{\textup{Y}}}=\frac{\textup{2}}{\textup{3}}.\frac{\textup{7}}{\textup{2}}=\frac{7}{3}

\fn_jvn \small \frac{\textup{m}_{\textup{X}}}{\textup{m}_{\textup{Y}}}=\frac{7}{3}

 

X2Y3 için kütlece birleşme oranı \dpi{80} \fn_jvn \small \frac{\textup{X}}{\textup{Y}}=\frac{7}{3} olur

 

2.Yol

1X=7 ise → XY ←  2Y=4 ise

2X=?14   → X2Y3 ←  3Y=?6

olur                                          

14/6=7/3

X2Y3 için kütlece birleşme oranı \dpi{80} \fn_jvn \small \frac{\textup{X}}{\textup{Y}}=\frac{7}{3}

ÖRNEK:  

Aşağıdaki verilere göre birinci bileşiğin formülü XY2  ise ikinci bileşiğin formülü nedir?

              X                 Y

1.Bileşik        7gr                  4gr

2.Bileşik       14gr                 1gr

 

Not:

Kaba Formül yazılırken tamsayılarla ifade edilecek şekilde olmalıdır.Böyle değilse;ya sadeleştirilir,ya da genişletilir.

ÖRNEK:

                 X0,25Y0,75    0,25 e böl      

         X0,25/0,25Y0,75/0,25  

                      XY
                                                           

ÖRNEK:

             X0,4Y0,6   0,2 yeböl

         X0,4/0,2Y0,6/0,2 

                 X2Y3

ÖRNEK:

        X60Y100
 20 yeböl

     X60/20Y100*20

           X3Y

Soru

  X                 Y   

  1. Bileşik        14gr            4gr
  2. Bileşik        28gr           10gr

I.Bileşiğin formülü XY2  ise II.Bileşiğin formülü nedir ?

A) X2Y        B) X2Y4         C) X2Y5       D) X3Y         E) X3Y2

 

Cevap

C) X2Y5   olur   

Soru

        A                        B      

  1. Bileşik      14gr                4,5gr
  2. Bileşik      3,5gr                3gr

A ve B elementlerinin oluşturduğu iki bileşikten birincinin kimyasal formülü A2B3 ise ikinci bileşiğin formülü nedir ?

A) AB          B) A2B            C) A2B3

D) AB4       E) A3B

 

Cevap

D) AB4       olur      

Sabit Oranlar Yasası Grafik Soruları

ÖRNEK: Grafiğe. I.bileşiğin formülü C2H4 İse II. bileşiğin formülü nedir?


Grafikten bileşiklere ait en net yerler bulunur

2.Bileşik için en net yer 6,1

1.Bileşik için en net yer 9,2

2 bileşiğin formülü C3H8 olur

ÖRNEK: Grafikte X ve Y den oluşan elementlerin Bileşik kütlesi ve Y kütlesine ait veriler bulunmaktadır.

Grafiğe 1.bileşiğin formülü X2Y3 İse 2. bileşiğin formülü nedir?


1bileşik 74 gr, 50 gr X 24 gr Y

2bileşik 90 gr 50 gr X , 40 gr Y olur


2 bileşiğin formülü X2Y5 olur

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * olarak işaretlendi

20 − five =

Yorumu gönder