Lowry -Bronsted-Asit –Baz Tanımı

1923 yılında İngiliz T. M. Lowry ile Danimarkalı J. N. Brønsted birbirinden bağımsız olarak asitleri ve bazları

⇒ Proton veren (H+) madde asit,

⇒ proton alan (H+) madde bazdır.

şeklinde tanımlamışlardır.

       Kimyasal tepkimelerde,

⇒H+ iyonu veren maddeler ASİT ,

⇒H+ iyonu alabilen maddelere BAZ denir.

Bu tür asit ve baz çiftine konjuge (eşlenik) asit baz çifti denir.

NH3 + H2O →NH4+ + OH

BAZ   Asit     ASİT   Baz

⇒ Tepkimesinde H2O, NH3‘a proton (H+) verdiği için asit, NH3ise proton (H+) aldığı için bazdır.

Brønsted-Lowry tanımına göre H2O-OH ve NH3-NH4+ gibi çiftler eşlenik (konjuge) asit-baz çiftleridir

Örnek :

CH3COOH(aq) + H2O(S) → CH3COO (aq) + H3O+(aq)

ASİT                 Baz             BAZ                 Asit

Örnek :

CH3NH2 + H2O (s) → CH3NH3+ + OH

 BAZ       Asit           ASİT        Baz

  • Büyük harfli olanlar kendi arasında konjuge asit baz çiftidir

Küçük harfli olanlar kendi arasında konjuge asit baz çiftidir Her asit, proton verince bir baza; her baz da proton alınca bir aside dönüşür. OH iyonu verebilen bileşiklerin proton bağlama yetileri olduğundan NaOH, KOH, Mg(OH)2, Ca(OH)2 ve Fe(OH)3 gibi bileşikler baz karakteri taşır.

NOT: Örnek 1 de  H2O   (H+) iyonu  verdiği için ASİT

            Örnek 2 de  H2O   (H+)  iyonu  aldığı  için BAZ   olarak davranmıştır.

         Verilen örneklerde su amfoter olarak davranmıştır .

  H2O,  Örnek 1  de ASİT gibi , Örnek 2 de  ise BAZ gibi  davranmıştır. Bazı tepkimelerde asit, bazı tepkimelerde baz olarak davranan bu tür bileşiklere amfoter bileşikler denir.

Diğer Asit Baz Tanımları

Temel olrak 3 tane asit baz tanımını inceleyeceğiz.yukarda anlattığımız asit baz tanımından başka 2 tane asit baz tanımım daha vardır;

2.Lewis Asit – Baz Tanımı

Lewis’e göre asit, elektron çifti alabilen madde, baz ise elekt­ron çifti verebilen maddedir.

moleküllerin elektronik yapısı dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmıştır.

Yukarıdaki yapıdan da görüldüğü gibi BF3‘de B atomunun dış enerji düzeyinde 6 elektron vardır. Bu nedenle iki elektron yani bir elektron çifti alabilecek boş orbitali vardır. Dolayısıyla BF3 Lewis asididir. NH3 teki N atomunda ise bağ yapmamış ser­best bir çift elektron vardır. NH3 bu elektron çiftini verdiği için Lewis bazıdır.

3.Arrhenius Asit – Baz Tanımı

  • Sulu çözeltilerine H+ iyonu veren bileşikler asit, OH” iyonu verebilen maddeler ise bazdır.
  • H+ iyonunda elektron yoktur. Tamamen pozitif yükten oluş­tuğu için sulu çözeltilerde H20 molekülü ile birleşerek H30+ iyonunu (hidronyum)  oluşturur.
  • Asitlerin sulu çözeltilerinde H+ çözücü ortamında serbest olarak bulunamaz. Mutlaka bir su molekülüyle etkileşir ve H3O+ iyonu oluş­turur. Bu iyona hidronyum iyonu denir.
  • Bu nedenle H+ ve H30+ iyon­ları birbirlerinin yerine kullanılabilir. HCI, HN03 ve CH3COOH gibi maddeler Arrhenius asididir.