T.C.MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖSYM TARAFINDAN 2019 YILINDA GERÇEKLEŞTİRİLECEK TYT VE AYT SINAVLARINA ESAS KİMYA DERSİ KAZANIM VE AÇIKLAMALARI

2019 YKS TYT  AYT YDT Soruları ve Cevapları ÖSYM

2019 yılı TYT-AYT ve YDT sınavlarında dersler bazında sorulacak sorulara ait konu, kazanım ve açıklamalar yayımlandı.

Bakanlık https://ttkb.meb.gov.tr adresinden yaptığı yazılı açıklama ile beraber konuları yayımladı.

Açıklama şöyle;

”Her yıl gerçekleştirilen ve ÖSYM Başkanlığı ile paylaşılan Yükseköğretime Geçiş Sınavlarına Esas Konu, Kazanım ve Açıklamalar, Bakanlığımız tarafından ilk kez öğrencilerimiz, öğretmenlerimiz ve kamuoyu ile paylaşıldı. Bu paylaşım ile 2019 yılında ÖSYM Başkanlığı tarafından gerçekleştirilecek yükseköğretime geçiş sınavlarına girecek öğrencilerimizin üzerindeki sınav baskısı ve stresin asgarîye indirilmesi, öğrencilerimizin sınavda karşılaşacakları soruların mahiyeti hakkında önceden bilgilenerek çalışmalarını bu doğrultuda planlamalarına katkı sağlanması amaçlandı”.

Yükseköğretime geçiş sınavlarına esas konu, kazanım ve açıklamalarını aşağıda ulaşabilirsiniz.

2019 YKS Kimya 12.Sınıf Konuları  Detaylı İnceleme  TIKLA

         ( Ösym Meb 30 Ekim 2018)

2019 YKS Kimya 11.Sınıf Konuları Detaylı İnceleme  TIKLA

         ( Ösym Meb 30 Ekim 2018)

2019 YKS Kimya 10.Sınıf Konuları Detaylı İnceleme  TIKLA

         ( Ösym Meb 30 Ekim 2018)

2019 YKS Kimya 9.Sınıf Konuları Detaylı İnceleme TIKLA

         ( Ösym Meb 30 Ekim 2018)

Ben Yayımlanan Metnin Orjinalini görmek istiyorum diyorsanız!!

TÜMÜNÜ VE OJİNALİNİ GÖRMEK İÇİN TIKLA

                 ( Ösym Meb 30 Ekim 2018)

1999-2019 YILLARI TÜM  DERSLER ÇIKMIŞ SORULAR TIKLA

 (Yıllar ve derslere göre ayrılmış)

9. SINIF KONULARI

9.1.KİMYA BİLİMİ

Anahtar kavramlar: bileşik, element, formül, kimya, laboratuvarda güvenlik, madde, sembol

9.1.2.1. Kimyanın ve kimyacıların başlıca çalışma alanlarını açıklar.

a.-Biyokimya, analitik kimya, organik kimya, anorganik kimya, fizikokimya, polimer

kimyası ve endüstriyel kimya disiplinleri kısaca tanıtılır.

b.-İlaç, gübre, petrokimya, arıtım, boya-tekstil alanlarının kimya ile ilişkisi belirtilir.

9.1.3.1. Günlük hayatta sıklıkla etkileşimde bulunulan elementlerin adlarını sembolleriyle eşleştirir.

b. Periyodik sistemdeki ilk 20 element ve günlük hayatta sıkça kullanılan krom, mangan, demir, kobalt, nikel, bakır, çinko, brom, gümüş, kalay, iyot, baryum, platin, altın, cıva, kurşun elementlerinin sembolleri tanıtılır.

9.1.3.2. Bileşiklerin formüllerini adlarıyla eşleştirir.

b. H20, HC1, H2SO4, HNO3, CH3COOH, CaO ve NaCl bileşiklerinin yaygın adları tanıtılır. 9.1.4.1.

a. Kimyada kullanılan sağlık ve güvenlik amaçlı temel uyarı işaretleri [yanıcı, yakıcı, korozif, patlayıcı, tahriş edici, zehirli (toksik), radyoaktif ve çevreye zararlı anlamına gelen işaretler] tanıtılır.

9.2 ATOM VE PERİYODİK SİSTEM

Anahtar kavramlar: absorbsiyon (soğurma), ametal, atom, atom modeli, atom yarıçapı, elektron ilgisi, elektron, elektronegatiflik, emisyon (yayma), grup, iyonlaşma enerjisi, metal, periyot, teori, yarı metal1

9.2.1.1. Dalton, Thomson, Rutherford ve Bohr atom modellerini açıklar.

a. Bohr atom modeli, atomların soğurduğu/yaydığı ışınlar ile ilişkilendirilir. Hesaplamalara girilmeden sadece ışın soğurma/yayma üzerinde durulur.

b.Bohr atom modelinin sınırlılıkları belirtilerek modern atom teorisinin (bulut modelinin) önemi vurgulanır. Orbital kavramına girilmez.

9.2.2.1. Elektron, proton ve nötronun yüklerini, kütlelerini ve atomda bulundukları yerleri karşılaştırır.

a.Elektron, proton, nötron, atom numarası, kütle numarası, izotop kavramları tanıtılır.

b.Elektron, proton ve nötronun yük ve kütlelerinin nasıl bulunduğu sürecine ve izotop atomlarda ortalama atom kütlesi hesabına girilmez.

9.2.3.1.    Elementlerin periyodik sistemdeki yerleşim esaslarını açıklar.

a.Mendeleyev’in periyodik sistem üzerine yaptığı çalışmalar üzerinde durulur.

b.Atomların katman-elektron dağılımlarıyla periyodik sistemdeki yerleri arasındaki ilişki açıklanır. İlk 20 element esas olup diğer elementlerin katman elektron dağılımlarına girilmez.

9.2.3.2.    Elementleri periyodik sistemdeki yerlerine göre sınıflandırır.

Elementlerin sınıflandırılması metal, ametal, yarı metal ve asal (soy) gazlar olarak yapılır.

9.2.3.3. Periyodik özelliklerin değişme eğilimlerini açıklar.

a.Periyodik özelliklerden metalik-ametalik, atom yarıçapı, iyonlaşma enerjisi, elektron ilgisi ve elektronegatiflik kavramları açıklanır; bunların nasıl ölçüldüğü konusuna girilmez.

b.Kovalent, iyonik, metalik, van der Waals yarıçap tanımlarına girilmez.

9.3. KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİMLER

Anahtar kavramlar: apolar kovalent bağ, değerlik elektronu, hidrojen bağı, iyon, iyonik bağ, kimyasal bağ, kovalent bağ, metalik bağ, molekül, moleküller arası etkileşim, polar kovalent bağ

9.3.1.1. Kimyasal türleri açıklar.

9.3.2.1. Kimyasal türler arasındaki etkileşimleri sınıflandırır.

a.Bağlanan türler arası sınıflandırma, atomlar arası ve moleküller arası şeklinde yapılır; bu sınıflandırmanın getirdiği güçlüklere değinilir.

b.Güçlü etkileşimlere örnek olarak iyonik, kovalent ve metalik bağ; zayıf etkileşimlere örnek olarak da hidrojen bağı ve van der Waals kuvvetleri verilir.

9.3.3.1. İyonik bağın oluşumunu iyonlar arası etkileşimler ile ilişkilendirir.

a.Nötr atomların ve tek atomlu iyonların Lewis sembolleri verilir. Örnekler periyodik sistemdeki ilk 20 element arasından seçilir.

b.İyonik bileşiklerin yapısal birimleri ile molekül kavramının karıştırılmamasına vurgu yapılır.

9.3.3.3. Kovalent bağın oluşumunu atomlar arası elektron ortaklaşması temelinde açıklar.

a.Kovalent bağlar sınıflandırılırken polar ve apolar kovalent bağlar verilir; koordine kovalent bağa girilmez.

b.Basit moleküllerin (H2, Ch, 02, N2, HC1, H2O, BH3, NH3, CH4, CO2) Lewis elektron nokta formülleri verilir.

9.3.3.5. Metalik bağın oluşumunu açıklar.

Metalik bağın açıklanmasında elektron denizi modeli kullanılır.

9.3.4.1.    Zayıf ve güçlü etkileşimleri bağ enerjisi esasına göre ayırt eder.

9.3.4.2.    Kimyasal türler arasındaki zayıf etkileşimleri sınıflandırır.

b.Dipol-dipol etkileşimleri, iyon-dipol etkileşimleri ve London kuvvetlerinin genel etkileşme güçleri karşılaştırılır.

c.Dipol-indüklenmiş dipol ve iyon-indüklenmiş dipol etkileşimlerine girilmez.

9.3.4.3.    Hidrojen bağları ile maddelerin fiziksel özellikleri arasında ilişki kurar.

a.Hidrojen bağının oluşumu açıklanır.

b.Uygun bileşik serilerinin kaynama noktası değişimleri grafik üzerinde, hidrojen bağlan ve diğer etkileşimler kullanılarak açıklanır.

9.3.5.1. Fiziksel ve kimyasal değişimi, kopan ve oluşan bağ enerjilerinin büyüklüğü temelinde ayırt eder.

9.4. MADDENİN HALLERİ

Anahtar kavramlar: akışkanlık, Avogadro sayısı, bağıl nem, basınç, buhar basıncı, buharlaşma, donma, erime, genleşme, hacim, kaynama, kırağılaşma (geri süblimleşme), mol, mutlak sıcaklık, nem, süblimleşme, viskozite, yoğuşma

9.4.1.1. Maddenin farklı hâllerde olmasının canlılarve çevre için önemini açıklar.

a.Suyun fiziksel hâllerinin (katı, sıvı, gaz) farklı işlevler sağladığı vurgulanır.

b.LPG (sıvılaştırılmış petrol gazı), deodorantlardaki itici gazlar, LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz), soğutucularda kullanılan gazların davranışları üzerinden hâl değişimlerinin önemi vurgulanır.

9.4.2.1.    Katıların özellikleri ile bağların gücü arasında ilişki kurar.

Günlük hayatta sıkça karşılaşılan tuz, iyot, elmas ve çinko katılarının taneciklerini bir arada tutan kuvvetler üzerinde durulur.

9.4.3.2.    Sıvılarda viskoziteyi etkileyen faktörleri açıklar.

a.Viskozitenin moleküller arası etkileşim ile ilişkilendirilmesi sağlanır.

b.Farklı sıvıların viskoziteleri sıcaklıkla ilişkilendirilir.

c.Farklı sıcaklıklarda su, gliserin ve zeytinyağının viskozite deneyleri yaptırılarak elde edilen sonuçların karşılaştırılması sağlanır.

9.4.3.3.    Kapalı kaplarda gerçekleşen buharlaşma-yoğuşma süreçleri üzerinden denge buhar basıncı kavramını açıklar.

a.Kaynama olayı dış basınca bağlı olarak açıklanır.

b.Faz diyagramlarına girilmeden kaynama ile buharlaşma olayının birbirinden farklı olduğu belirtilir.

9.4.3.4.    Doğal olayları açıklamada sıvılar ve özellikleri ile ilgili kavramları kullanır.

a.Atmosferdeki su buharının varlığının nem kavramıyla ifade edildiği belirtilir.

b.Meteoroloji haberlerinde verilen gerçek ve hissedilen sıcaklık kavramlarının bağıl nem kavramıyla ifade edildiği belirtilir. Bağıl nem hesaplamalarına girilmez.

9.4.4.2.    Gazların basınç, sıcaklık, hacim ve miktar özelliklerini birimleriyle ifade eder. Basınç birimleri olarak atm ve mmHg; hacim birimi olarak litre (L); sıcaklık birimleri olarak Celcius (°C) ve Kelvin (K); miktar birimi olarak da mol verilir. Birim dönüşümlerine ve hesaplamalara girilmez.

9.4.4.3.    Saf maddelerin hâl değişim grafiklerini yorumlar.

a.Hâl değişim grafikleri üzerinden erime-donma, buharlaşma-yoğuşma ve kaynama süreçleri

incelenir.

b.Gizli erime ve buharlaşma ısılarıyla ısınma-soğuma süreçlerine ilişkin hesaplamalara

girilmez.

10. SINIF KONULARI

10.2.    KARIŞIMLAR

Anahtar kavramlar: adi karışım, çözücü, çözünen, çözünme, damıtma, derişim, diyaliz, emülsiyon, heterojen karışım, homojen karışım (çözelti), koligatif özellik, ppm, süspansiyon, süzme

10.2.1.1.Karışımları niteliklerine göre sınıflandırır.

a.Homojen ve heterojen karışımların ayırt edilmesinde belirleyici olan özellikler açıklanır.

b.Homojen karışımların çözelti olarak adlandırıldığı vurgulanır ve günlük hayattan çözelti örnekleri verilir.

c.Heterojen karışımlar, dağılan maddenin ve dağılma ortamının fiziksel hâline göre

sınıflandırılır.

ç. Karışımlar çözünenin ve/veya dağılanın tanecik boyutu esas alınarak sınıflandırılır.

10.2.1.2.Çözünme sürecini moleküler düzeyde açıklar.

a.Tanecikler arası etkileşimlerden faydalanılarak çözünme açıklanır.

b.Çözünme ile polarlık, hidrojen bağı ve çözücü-çözünen benzerliği ilişkilendirilir.

ç. Farklı fiziksel hâldeki maddelerin suda çözünme süreçlerinin açıklanmasında bilişim teknolojilerinden (animasyon, simülasyon, video vb.) yararlanılır.

10.2.1.3.Çözünmüş madde oranını belirten ifadeleri yorumlar.

a.Çözünen madde oranının yüksek (derişik) ve düşük (seyreltik) olduğu çözeltilere örnekler verilir.

b.Kütlece yüzde, hacimce yüzde ve ppm derişimleri tanıtılır; ppm ile ilgili hesaplamalara girilmez.

c.Yaygın sulu çözeltilerde (çeşme suyu, deniz suyu, serum, kolonya, şekerli su) çözünenin kütlece yüzde derişimlerine örnekler verilir.

d.Günlük tüketim maddelerinin etiketlerindeki derişime ilişkin verilere dikkat çekilir.

10.2.1.4.Çözeltilerin özelliklerini günlük hayattan örneklerle açıklar.

a.Çözeltilerin donma ve kaynama noktasının çözücülerinkinden farklı olduğu ve derişime bağlı olarak değişimi açıklanır. Hesaplamalara girilmez.

b.Karayollarında ve taşıtlarda buzlanmaya karşı alınan önlemlere değinilir.

10.2.2.1. Endüstri ve sağlık alanlarında kullanılan karışım ayırma tekniklerini açıklar.

a. Tanecik boyutu (süzme, diyaliz), yoğunluk ve kaynama noktası (basit damıtma, ayrımsal

damıtma) farkından yararlanılarak uygulanan ayırma teknikleri üzerinde durulur.

10.3.    ASİTLER, BAZLAR VE TUZLAR

Anahtar kavramlar: aktif metal, asit, baz, indikatör, nötralleşme, pH, soy metal, tuz

10.3.1.1. Asitleri ve bazları bilinen özellikleri yardımıyla ayırt eder.

a.Limon suyu, sirke gibi maddelerin ekşilik ve aşındırma özellikleri, asitlikleriyle ilişkilendirilir.

b.Kirecin, sabunun ve deterjanların ciltte oluşturduğu kayganlık hissi baziklikle ilişkilendirilir.

c.Asitler ve bazların bazı renkli maddelerin (çay, üzüm suyu, kırmızı lahana) rengini

değiştirmesi deneyleri yapılarak indikatör kavramı tanıtılır.

d.pH kavramı asitlik ve bazlık ile ilişkilendirilerek açıklanır. Logaritmik tanıma girilmez.

e.Günlük hayatta kullanılan tüketim maddelerinin ambalajlarında yer alan pH değerlerinin asitlik- bazlıkla ilişkilendirilmesi sağlanır.

10.3.1.2. Maddelerin asitlik ve bazlık özelliklerini moleküler düzeyde açıklar.

a.Asitler su ortamında H?0+ iyonu oluşturma, bazlar ise OH” iyonu oluşturma özellikleriyle tanıtılarak basit örnekler verilir.

b.Su ile etkileşerek asit/baz oluşturan CO2, SO2 ve N2O5 maddelerinin çözeltilerinin neden asit gibi davrandığı; NH3 ve CaO maddelerinin çözeltilerinin de neden baz gibi davrandığı bu tepkimeler üzerinden açıklanır. Lewis asit-baz tanımına girilmez.

c.Farklı asit-baz tanımlarına değinilmez.

10.3.2.1.Asitlerve bazlar arasındaki tepkimeleri açıklar.

a.Nötralleşme tepkimeleri, asidin ve bazın mol sayıları üzerinden açıklanır.

b.Sodyum hidroksit ile sülfürik asidin etkileşiminden sodyum sülfat oluşumu deneyi yaptırılarak asit, baz ve tuz kavramları ilişkilendirilir.

10.3.2.2.Asitlerin ve bazların günlük hayat açısından önemli tepkimelerini açıklar.

a. Asitlerin ve bazların metallerle etkileşerek hidrojen gazı oluşturması reaksiyonlarına örnekler verilir; aktif metal, soy metal kavramları üzerinde durulur.

c.Nitrik asit ve hidroflorik asidin soy metal ve cam/porselen aşındırma özelliklerine değinilir. Tepkime denklemlerine girilmez.

ç. Derişik sülfürik asit, fosforik asit ve asetik asidin nem çekme ve çözünürken ısı açığa çıkarma özellikleri nedeniyle yol açtıkları tehlikeler vurgulanır.

10.3.3.1.Asitlerin ve bazların fayda ve zararlarını açıklar.

a.Asit yağmurlarının oluşumuna ve çevreye etkilerine değinilir.

b.Kirecin ve kostiğin yağ, saç ve deriye etkisi deney yapılarak açıklanır.

10.3.3.2.Asit ve bazlarla çalışırken alınması gereken sağlık ve güvenlik önlemlerini açıklar.

a.Birbiriyle karıştırılması sakıncalı evsel kimyasallara (çamaşır suyu ile tuz ruhu) örnekler verilir.

b.Asit ve baz ambalajlarındaki güvenlik uyarılarına dikkat çekilir.

c.Aşırı temizlik malzemesi ve lavabo açıcı kullanmanın sağlık, çevre ve tesisat açısından sakıncaları üzerinde durulur.

ç. Mutfak gereçlerinde oluşan kireçlenmeyi ve metal eşyaların paslarını gidermek için yöntem ve malzeme seçiminde dikkat edilmesi gereken hususlar üzerinde durulur.

10.3.4.1. Tuzların özelliklerini ve kullanım alanlarını açıklar.

Sodyum klorür, sodyum karbonat, sodyum bikarbonat, kalsiyum karbonat ve amonyum klorür tuzları üzerinde durulur.

10.4. KİMYA HER YERDE

Anahtar kavramlar: ağartıcı, apolar grup, mer/monomer/polimer, polar uç, yüzey aktif madde, hijyen, geri dönüşüm

10.4.1.1. Temizlik maddelerinin özelliklerini açıklar.

a. Yapısal ayrıntılara girmeden sabun ve deterjan aktif maddelerinin kirleri nasıl temizlediği belirtilir.

c. Hijyen amacıyla kullanılan temizlik maddeleri (çamaşır suyu, kireç kaymağı) tanıtılır.

10.4.1.2. Yaygın polimerlerin kullanım alanlarına örnekler verir.

a.Polimerleşme olayı açıklanarak -mer, monomer ve polimer kavramları üzerinde durulur.

b.Kauçuk, polietilen (PE), polietilen teraftalat (PET), kevlar, polivinil klorür (PVC), politetraflor eten (TEFLON) ve polistirenin (PS) yapısal ayrıntılarına girilmeden başlıca kullanım alanlarına değinilir.

c.Polimerlerin farklı alanlarda kullanımlarına ilişkin olumlu ve olumsuz özellikleri vurgulanır.

10.4.1.3.Polimer malzemelerin geri dönüşümünün ülke ekonomisine katkısını açıklar.

10.4.1.4.Kozmetik malzemelerin içerebileceği zararlı kimyasalları açıklar.

Kişisel bakım ve estetik amacıyla kullanılan parfüm, saç boyası, kalıcı dövme boyası ve jöle üzerinde durulur.

10.4.1.5.İlaçların farklı formlarda kullanılmasının nedenlerini açıklar.

a. Piyasadaki ilaç formlarının (hap, şurup, iğne, merhem) temel özelliklerine değinilir.

11. SINIF KONULARI

11.1.    MODERN ATOM TEORİSİ

Anahtar kavramlar: atom, atom modeli, elektron dizilimi, elektron ilgisi, elektronegatiflik, enerji düzeyi (katman), iyonlaşma enerjisi, kuantum sayıları, orbital (dalga fonksiyonu), periyodik sistem, yörünge, yükseltgenme basamağı

11.1.1.1. Atomu kuantum modeliyle açıklar.

a.Bohr atom modelinin deney ve gözlemlerden elde edilen bulguları açıklamadaki sınırlılıkları vurgulanarak modern atom teorisinin (bulut modelinin) önemi üzerinde durulur.

b.Tek elektronlu atomlar/iyonlar için orbital kavramı elektronların bulunma olasılığı ile ilişkilendirilir.

c.Yörünge ve orbital kavramları karşılaştırılır, ç. Kuantum sayıları orbitallerle ilişkilendirilir.

d.Çok elektronlu atomlarda orbitallerin enerji seviyeleri açıklanır.

11.1.2.1. Nötr atomların elektron dizilimleriyle periyodik sistemdeki yerleri arasında ilişki kurar.

b. Atomların ve iyonların elektron dizilimlerine örnekler verilir. Atom numarası 36 ve daha küçük türlerin elektron dizilimleri esas alınır.

ç. Elektron dizilimleriyle elementin ait olduğu blok ilişkilendirilerek grup ve periyot belirlenir.

11.1.3.1. Periyodik özelliklerdeki değişim eğilimlerini sebepleriyle açıklar.

a.Kovalent yarıçap, van der Waals yarıçapı ve iyonik yarıçapın farkları üzerinde durulur.

b.Periyodik özellikler arasında metallik/ametallik, atom/iyon yarıçapı, iyonlaşma enerjisi, elektron ilgisi, elektronegatiflik ve oksit/hidroksit bileşiklerinin asitlik/bazlık eğilimleri üzerinde durulur. Periyodik özelliklerin nasıl ölçüldüğüne girilmez.

c.Ardışık iyonlaşma enerjilerinin grup numarasıyla ilişkisi örneklerle gösterilir.

11.1.4.1. Elementlerin periyodik sistemdeki konumu ile özellikleri arasındaki ilişkileri açıklar.

a.s, p, d bloku elementlerinin metal/ametal karakteri, iyon yükleri, aktiflikleri ve yaptıkları kimyasal bağ tipi elektron dizilimiyle ilişkilendirilir.

b.f blok elementlerinin periyodik sistemdeki konumlarıyla ilgili özel durumları vurgulanır.

c.Asal gaz özellikleri elektron dizilimleriyle ilişkilendirilir.

11.1.5.1. Yükseltgenme basamakları ile elektron dizilimleri arasındaki ilişkiyi açıklar.

a.    Ametallerin anyon hâlindeki yükleriyle yükseltgenme basamakları arasındaki fark örneklendirilir.

b.    d bloku elementlerinin birden çok yükseltgenme basamağında bulunabilmeleri, elektron dizilimleriyle ilişkilendirilir.

11.2.    GAZLAR

Anahtar kavramlar: basınç, difüzyon, doygun buhar basıncı, efüzyon, faz diyagramı, hacim, ideal gaz, gerçek gaz, kısmi basınç, kritik basınç, kritik sıcaklık, mutlak sıcaklık, standart-normal şartlar

11.2.1.1. Gazların betimlenmesinde kullanılan özellikleri açıklar.

a.Basınç birimleri (atm, Torr, mmHg ) ve hacim birimleri (L, m3) ile bunların ondalık ast ve

üst katları kısaca açıklanır.

b.Gazların özelliklerinin ölçme yöntemleri üzerinde durulur. Manometrelerle ilgili

hesaplamalara girilmez.

11.2.1.2. Gaz yasalarını açıklar.

a. Gazların özelliklerine ilişkin yasalar (Böyle, Charles ve Avogadro) üzerinde durulur.

11.2.2.1. Deneysel yoldan türetilmiş gaz yasaları ile ideal gaz yasası arasındaki ilişkiyi açıklar.

a.Böyle, Charles ve Avogadro yasalarından yola çıkılarak ideal gaz denklemi türetilir.

b.İdeal gaz denklemi kullanılarak örnek hesaplamalar yapılır.

c.Normal şartlarda gaz hacimleri kütle ve mol sayısıyla ilişkilendirilir.

11.2.3.1. Gaz davranışlarını kinetik teori ile açıklar.

b. Kinetik teorinin temel varsayımları kullanılarak Graham Difüzyon ve Efüzyon Yasası türetilir.

11.2.4.1. Gaz karışımlarının kısmi basınçlarını günlük hayattan örneklerle açıklar.

Sıvıların doygun buhar basınçları kısmi basınç kavramıyla ilişkilendirilerek su üzerinde

toplanan gazlarla ilgili hesaplamalar yapılır.

11.2.5.1. Gazların sıkışma/genleşme sürecinde gerçek gaz ve ideal gaz kavramlarını karşılaştırır.

a.Gerçek gazların hangi durumlarda ideallikten saptığı belirtilir.

b.Karbon dioksitin ve suyun faz diyagramı açıklanarak buhar ve gaz kavramları arasındaki fark vurgulanır.

c.Suyun farklı kristal yapılarını gösteren faz diyagramlarına girilmez.-

11.3. SIVI ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK

Anahtar kavramlar: çözünürlük, dipol-dipol etkileşimleri, dipol-indüklenmiş dipol etkileşimleri, hidrojen bağı, iyon-dipol etkileşimleri

11.3.1.1. Kimyasal türler arası etkileşimleri kullanarak sıvı ortamda çözünme olayını açıklar.

11.3.2.1.Çözünen madde miktarı ile farklı derişim birimlerini ilişkilendirir.

a.Derişim birimleri olarak molarite ve molalite tanıtılır.

b.Normalite ve formalite tanımlarına girilmez.

11.3.2.2.Farklı derişimlerde çözeltiler hazırlar.

Derişimle ilgili hesaplamalar yapılarak hesaplamalarda molarite ve molalite yanında kütlece yüzde, hacimce yüzde, mol kesri ve ppm kavramları da kullanılır.

11.3.3.1. Çözeltilerin koligatif özellikleri ile derişimleri arasında ilişki kurar.

a.Koligatif özelliklerden buhar basıncı alçalması, donma noktası alçalması (kriyoskopi), kaynama noktası yükselmesi (ebülyoskopi) ve osmotik basınç üzerinde durulur.

b.Osmotik basınç ile ilgili hesaplamalara girilmez.

c.Ters osmoz yöntemiyle su arıtımı hakkında kısaca bilgi verilir. 11.3.4.1. Çözeltileri çözünürlük kavramı temelinde sınıflandırır.

a. Seyrettik, derişik, doygun, aşırı doygun ve doymamış çözelti kavramları üzerinde durulur.

b.Çözünürlükler g/lOOg su birimi cinsinden verilir.

c.Çözünürlükle ilgili hesaplamalar yapılır.

11.3.5.1. Çözünürlüğün sıcaklıkve basınçla ilişkisini açıklar.

a.Farklı tuzların sıcaklığa bağlı çözünürlük eğrilerinin yorumlanması sağlanır.

b.Tuzların farklı sıcaklıklardaki çözünürlüklerinden faydalanılarak deriştirme ve

kristallendirme ile ilgili hesaplamalar yapılır.

c.    Gazların çözünürlüklerinin basınç ve sıcaklıkla değişimi üzerinde durulur.

11.4.    KİMYASAL TEPKİMELERDE ENERJİ

Anahtar kavramlar: ekzotermik tepkime, endotermik tepkime, entalpi, standart oluşum entalpisi, tepkime entalpisi

11.4.1.1. Tepkimelerde meydana gelen enerji değişimlerini açıklar.

a. Tepkimelerin ekzotermik ve endotermik olması ısı alışverişiyle ilişkilendirilir.

11.4.2.1. Standart oluşum entalpileri üzerinden tepkime entalpilerini hesaplar,

a. Standart oluşum entalpileri tanımlanır.

11.4.4.1. Hess Yasasını açıklar.

Hess Yasası ile ilgili hesaplamalar yapılır.

11.5.    KİMYASAL TEPKİMELERDE HIZ

Anahtar kavramlar: aktivasyon enerjisi, hız sabiti, inhibitör, katalizör, ortalama tepkime hızı

11.5.1.1.Kimyasal tepkimeler ile tanecik çarpışmaları arasındaki ilişkiyi açıklar.

11.5.1.2.Kimyasal tepkimelerin hızlarını açıklar.

a.Madde miktarı (derişim, mol, kütle, gaz maddeler için normal şartlarda hacim) ile tepkime hızı ilişkilendirilir.

b.Ortalama tepkime hızı kavramı açıklanır.

c.Homojen ve heterojen faz tepkimelerine örnekler verilir.

11.5.2.1. Tepkime hızına etki eden faktörleri açıklar.

a.Tek basamaklı tepkimelerde, her iki yöndeki tepkime hızının derişime bağlı ifadeleri verilir.

b.Çok basamaklı tepkimeler için hız belirleyici basamağın üzerinde durulur.

c.Madde cinsi, derişim, sıcaklık, katalizör (enzimlere girilmez) ve temas yüzeyinin tepkime hızına etkisi üzerinde durulur. Arrhenius bağıntısına girilmez.

11.6.    KİMYASAL TEPKİMELERDE DENGE

Anahtar kavramlar: asit-baz çifti, asitlik/bazlık sabiti, Brönsted-Lowry asidi/bazı, çözünürlük çarpımı, denge sabiti, eşdeğerlik noktası, indikatör, kimyasal denge, kuvvetli asit/baz, Le Chatelier İlkesi, oto-iyonizasyon, pH/pOH, tampon çözelti, titrasyon, zayıf asit/baz

11.6.1.1. b. İleri ve geri tepkime hızları üzerinden denge açıklanır.

11.6.2.1. Dengeyi etkileyen faktörleri açıklar.

a.Sıcaklığın, derişimin, hacmin, kısmi basınçların ve toplam basıncın dengeye etkisi denge ifadesi üzerinden açıklanır.

b.Le Chatelier İlkesi örnekler üzerinden irdelenir.

c.Katalizör-denge ilişkisi vurgulanır.

11.6.3.1.pHve pOH kavramlarını suyun oto-iyonizasyonu üzerinden açıklar.

11.6.3.2.Brönsted-Lowry asitlerini/bazlarını karşılaştırır.

11.6.3.3.Katyonların asitliğini ve anyonların bazlığını su ile etkileşimleri temelinde açıklar.

a.Kuvvetli/zayıf asitler ve bazlar tanıtılır; konjuge asit-baz çiftlerine örnekler verilir.

b.Asit gibi davranan katyonların ve baz gibi davranan anyonların su ile etkileşimleri

üzerinde durulur.

11.6.3.4.Asitlik/bazlık gücü ile ayrışma denge sabitleri arasında ilişki kurar. Asitlerin/bazların iyonlaşma oranlarının denge sabitleriyle ilişkilendirilmesi sağlanır.

11.6.3.5.Kuvvetli ve zayıf monoprotik asit/baz çözeltilerinin pH değerlerini hesaplar.

a.Çok derişik ve çok seyreltik asit/baz çözeltilerinin pH değerlerine girilmez.

b.Zayıf asitler/bazlar için [H+] = (Ka.Ca)1/2 ve [OH”] = (Kb.Cb)1/2 eşitlikleri esas alınır.

c.Poliprotik asitlere girilmez.

11.6.3.6.Tampon çözeltilerin özellikleri ile günlük kullanım alanlarını ilişkilendirir.

a.Tampon çözeltilerin pH değerlerinin seyrelme ve asit/baz ilavesi ile fazla değişmemesi ortamdaki dengeler üzerinden açıklanır. Henderson formülü ve tampon kapasitesine girilmez.

b.Tampon çözeltilerin canlı organizmalar açısından önemine değinilir.

11.6.3.7.Tuz çözeltilerinin asitlik/bazlık özelliklerini açıklar.

b.Anyonu zayıf baz olan tuzlara örnekler verilir.

c.Katyonu Mİ4+veya anyonu HSO4 olan tuzların asitliği üzerinde durulur, ç. Hidroliz hesaplamalarına girilmez.

11.6.3.8.Kuvvetli asit/baz derişimlerini titrasyon yöntemiyle belirler.

a.Titrasyon deneyi yaptırılıp sonuçların grafik üzerinden gösterilerek yorumlanması sağlanır.

b.Titrasyonla ilgili hesaplama örnekleri verilir.

11.6.3.9.Sulu ortamlarda çözünme-çökelme dengelerini açıklar.

a.Çözünme-çökelme denge örneklerine yer verilir; çözünürlük çarpımı (Kçç ) ve çözünürlük (s) kavramları ilişkilendirilir.

b.Tuzların çözünürlüğüne etki eden faktörlerden, sıcaklık ve ortak iyon etkisi üzerinde durulur.

12. SINIF KONULARI

12.1. KİMYA VE ELEKTRİK

Anahtar kavramlar: anot, elektrik yükü, elektrolit, elektrolitik hücre, elektroliz, elektrot, Faraday sabiti, galvanik hücre, indirgenme, katodik koruma, katot, korozyon, metal kaplamacılık, metallerin aktiflik sırası, redoks, standart elektrot potansiyeli, tuz köprüsü, yarı hücre, yükseltgenme

12.1.1.1.Redoks tepkimelerini tanır.

a.Yükseltgenme ve indirgenme kavramları üzerinde durulur.

b.Redoks tepkimeleri denkleştirilerek yaygın yükseltgenler (O2, KMnÛ4, H2SO4, HNO3, H2O2) ve indirgenler (H2, SO2) tanıtılır.

c.İyonik redoks tepkimelerinin denkleştirilmesine girilmez.

12.1.1.2.Redoks tepkimeleriyle elektrik enerjisi arasındaki ilişkiyi açıklar.

a.İndirgen-yükseltgen arasındaki elektron alışverişinin doğrudan temas dışında bir yolla mümkün olup olmayacağının üzerinde durulur.

b.Elektrik enerjisi ile redoks tepkimesinin istemlilik/istemsizlik durumu ilişkilendirilir.

12.1.2.1. Elektrot ve elektrokimyasal hücre kavramlarını açıklar.

a.Katot ve anot kavramları, indirgenme-yükseltgenme ile ilişkilendirilerek ele alınır.

b.Elektrot, yarı-hücre ve hücre kavramları üzerinde durulur.

c.İnert elektrotların hangi durumlarda gerekli olduğu belirtilir, ç. Pillerde tuz köprüsünün işlevi açıklanır.

12.1.3.1. Redoks tepkimelerinin istemliliğini standart elektrot potansiyellerini kullanarak açıklar.

a.Standart yarı hücre indirgenme potansiyelleri, standart hidrojen yarı hücresi ile

ilişkilendirilir.

b.Metallerin aktiflik sırası üzerinde durulur.

c.İki ayrı yarı hücre arasındaki istemli redoks tepkimesinin, standart indirgenme

potansiyelleri ile ilişkilendirilmesi sağlanır.

ç. Standart olmayan koşullarda elektrot potansiyellerinin hesaplanmasına yönelik çalışmalara yer verilir.

12.1.4.1.Standart koşullarda galvanik pillerin voltajını ve kullanım ömrünü örnekler vererek açıklar.

12.1.4.2.Lityum iyon pillerinin önemini kullanım alanlarıyla ilişkilendirerek açıklar.

12.1.5.1.Elektroliz olayını elektrik akımı, zaman ve değişime uğrayan madde kütlesi açısından açıklar.

a.1 mol elektronun toplam yükü üzerinden elektrik yükü-kütle ilişkisi kurulması sağlanır.

b.Yük birimi Coulomb (C) tanımlanır.

c.Faraday bağıntısı açıklanarak bu bağıntının kullanıldığı hesaplamalar yapılır.

12.1.5.2.Kimyasal maddelerin elektroliz yöntemiyle elde ediliş sürecini açıklar. Suyun elektrolizi ile hidrojen ve oksijen eldesi deneyi yaptırılır.

12.1.6.1. Korozyon önleme yöntemlerinin elektrokimyasal temellerini açıklar.

a.Korozyon kavramı açıklanır.

b.Korozyondan koruma süreci metallerin aktiflik sırası ile ilişkilendirilir; kurban elektrot kavramı üzerinde durulur.

12.2.KARBON KİMYASINA GİRİŞ

Anahtar kavramlar: anorganik bileşik, elmas, grafit, hibritleşme, molekül geometris|i, organik bileşik, n (pi) bağı, G (sigma) bağı

12.2.1.1. Anorganik ve organik bileşikleri ayırt eder. a. Organik bileşik kavramının tarihsel gelişimi açıklanır.

12.2.3.1. Karbon allotroplarının özelliklerini yapılarıyla ilişkilendirir.

a.Karbon elementinin çok sayıda bileşik oluşturma özelliği ile bağ yapma özelliği arasında ilişki kurulur.

b.Elmas ve grafitin incelenmesi sağlanarak fulleren, nanotüp ve grafenin yapıları vje önemleri üzerinde durulur.

12.2.4.1. Kovalent bağlı kimyasal türlerin Lewis formüllerini yazar. Oktetin aşıldığı moleküller kapsam dışıdır.

12.2.5.1.Tek, çift ve üçlü bağların oluşumunu hibrit ve atom orbitalleri temelinde açıklar.

12.2.5.2.Moleküllerin geometrilerini merkez atomu orbitallerinin hibritleşmesi esasına göre belirler.

a. Hibritleşme ve VSEPR (Değerlik Katmanı Elektron Çifti İtmesi) yaklaşımı üzerinde durulur. 2. periyot elementlerinin hidrojenle yaptığı bileşikler dışındakiler verilmez.

12.3.    ORGANİK BİLEŞİKLER

Anahtar kavramlar: aldehit, alifatik bileşik, alkan, alken, alkil halojenür, alkin, alkof, aromatik bileşik, ester, eter, hidrokarbon, karboksilik asit, keton, yağ asidi

12.3.1.1.Hidrokarbon türlerini ayırt eder.

12.3.1.2.Basit alkanların adlarını, formüllerini, özelliklerini ve kullanım alanlarını açıklar.

a.Yanma ve halojenlerle yer değiştirme özellikleri üzerinde durulur.

b.Yapısal izomerlik ve çeşitleri üzerinde durulur.

c.Alkanların yakıtlarda [LPG, benzin, motorin (dizel), fueloil, katran ve asfalt ürünlerini|n bileşenleri] kullanıldığı, hekzanın ise çözücü olarak kullanıldığı vurgulanır.

12.3.1.3.Basit alkenlerin adlarını, formüllerini, özelliklerini ve kullanım alanlarını açıklar.

a.Cis-trans izomerlik üzerinde durulur.

b.Alkenlerin kullanım alanı olarak alkil halojenür ve alkoller için ham madde oldukları vurgulanır.

c.Alkenlerin gıda endüstrisindeki kullanımları ve polimerleşme özellikleri hakkında bilgi verilir.

12.3.1.4.Basit alkinlerin adlarını, formüllerini, özelliklerini ve kullanım alanlarını açıklar.

Asetilenin üretimi, kullanım alanları, katılma özellikleri ve birincil patlayıcı tuzları üzerinde durulur. Diğer alkin örneklerine girilmez.

12.3.1.5. Basit aromatik bileşiklerin adlarını, formüllerini ve kullanım alanlarını açıklar. Benzen, naftalin, anilin, toluen ve fenol bileşikleri tanıtılarak yapıları ve kullanım alanlarına değinilir.

12.3.2.1. Organik bileşikleri fonksiyonel gruplarına göre sınıflandırır.

Alkil-gruplarına, hidroksi-, alkoksi-, halo-, karbonil-, karboksil-, amino-, nitro-, fenil-grupları bağlanınca oluşan bileşikler genel olarak tanıtılır.

12.3.3.1. Alkolleri sınıflandırarak adlarını, formüllerini, özelliklerini ve kullanım alanlarını açıklar.

a.Etanolün fermantasyon yöntemi ile elde edilişi açıklanır.

b.Etanolün alkil halojenürlerden ve alkenlerden elde edilişi üzerinde durulur.

c.Alkollerin hidroksil sayısına ve alfa karbonundaki alkil sayısına göre sınıflandırılması sağlanır.

ç. 1-4 karbonlu mono alkoller, etandiol (glikol) ve propantriol (gliserin) üzerinde durulur.

d.Metanolün zehirli özellikleri vurgulanır.

f. Etanolün biyoyakıt işlevi gördüğü ve çözücü olarak kullanıldığı vurgulanır.

12.3.4.1. Eterleri sınıflandırarak adlarını, formüllerini, özelliklerini ve kullanım alanlarını açıklar.

a.Asimetrik-simetrik eter ayrımı yapılır.

b.Eterlerin çözücü özelliklerine vurgu yapılır.

c.Fonksiyonel grup izomerliği açıklanarak eterlerin alkollerle izomerliğine değinilir.

12.3.5.1. Karbonil bileşiklerini sınıflandırarak adlarını, formüllerini, özelliklerini ve kullanım alanlarını açıklar.

a.Aldehit ve ketonları ayırt edecek düzeyde yapısal ilişki kurularak indirgenme-

yükseltgenme özelliklerinin karşılaştırılması sağlanır.

b.Aldehitlere örnek olarak formaldehit, asetaldehit ve benzaldehit; ketonlara örnek olarak aseton verilir.

c.Aldehit ve ketonların fonksiyonel grup izomerliklerine değinilir.

ç. Aldehit ve ketonların gıda ve kozmetik sanayinde nasıl kullanıldıkları üzerinde durulur.

12.3.6.1. Karboksilik asitleri sınıflandırarak adlarını, formüllerini ve kullanım alanlarını açıklar.

a.Formik asit, asetik asit, şahsilik asit, ftalik asit, sitrik asit, malik asit, folik asit ve benzoik asit tanıtılır. Düz zincirli monokarboksilli asitlerin dışındakilerin formüllerine girilmez.

b.Doymuş ve doymamış yağ asitleri tanıtılır.

c.Yağ asidi tuzlarının sabun olarak kullanıldığı vurgulanır.

ç. Benzoik asidin ve benzoatların gıda koruyucu maddesi olarak kullanıldığı vurgulanır.

12.3.7.1. Esterlerin adlarını, formüllerini ve kullanım alanlarını açıklar.

a.Esterleşme tepkimesine örnek verilir.

b.Esterlerin yer aldığı doğal maddelere örnek olarak lanolin, balmumu ve balsam verilir.

c.Esterlerin çözücü olarak kullanımlarına ilişkin örnekler verilir.

ç. Karboksilik asit ve esterlerin fonksiyonel grup izomerliklerine değinilir.



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * olarak işaretlendi

seventeen + twenty =

Yorumu gönder