Elektronegatiflik Periyodik Cetvelde Elekronegatiflik Değişimi

  • Elektronegatiflik, bir atomun kimyasal bağdaki elektronları kendine doğru çekme yeteneğinin bir ölçüsüdür.
  • Elektronegatifliği yüksek olan elementler, elektronegatifliği düşük olan elementlere göre elektronları daha fazla kendilerine çekme eğilimindedirler.

Ör : HF molekülünde F nun elektronegatiflği daha yüksektir.Yani F atomu H atomunu kendine doğru daha çok çeker.

Elektro negatifliği az olan       δ+  H+  Kendine az çeker

Elektro negatifliği fazla olan   δ–   F–  Daha çok çeker.

                δ δ–         

                 F   

H → F   Florun bağ elektronları daha çok çeker

Ör : H2O molekülünde O nun elektronegatiflği daha yüksektir.Yani O atomu H atomunu kendine doğru daha çok çeker.

          δ+       δ       δ

          H →  O ← H

  • Elektro negatiflik; elektron ilgisi ve iyonlaşma enerjisiyle ilgili bir olaydır.
  • Elektronegatiflikte, iyonlaşma enerjisi ve elektron ilgisinde olduğu gibi enerji alınıp verilmez.
  • Elektronegatiflik bağdaki atomların birbirine göre elektronları çekme eğiliminin bağıl büyüklüğünü gösteren bir sayıdır.Mulliken Tanımı:
  • Elektronegatiflik değeri doğrudan ölçülemediğinden bu değerin belirlenmesi için çeşitli yaklaşımlar öne sürülmüştür. Bunlardan önemlileri; 1932 yılında Pauling (Paulink) ve 1934 yılında Mulliken (Muliken)’in öne sürdüğü yaklaşımlardır

     

  • Elektronegatifliğin kimyada bir çok uygulaması olduğu görülür. Bunların başında;
    • Bağ enerjilerinin irdelenmesi,
    • Bağ ve molekül polarlığının öngörülmesi,
    • Elementlerin katıldığı tepkime türlerinin açıklanmasıgibi uygulama alanları gelir.
  • Pauling, elektronegatifliği farklı olan atomların yaptığı bağların daha sağlam olduğunu gözlemiştir.

    O hâlde bağın sağlamlığını etkileyen faktörlerden bir tanesi atomların bağ enerjisi; diğeri ise atomların birbirini çekme gücüdür.

  • Bir atom yüksek elektron ilgisi (elektronları kolaylıkla alma eğilimi) ve yüksek iyonlaşma enerjisine (elektronları zor verme eğilimi) sahipse, bir bileşik oluşurken elektron kazanır.
  • Hem iyonlaşma enerjisi hem de elektron ilgisi düşükse, bu atom elektron kazanma yerine elektron kaybetme eğilimi gösterir.
  • Bu bilgiler doğrultusunda elektronegatifliği iyonlaşma enerjisi ve elektron ilgisinin aritmetik ortalaması şeklinde düşünebiliriz ve aşağıdaki formülle gösterebiliriz.
  • Bir atomun elektronegatifliği, o atomun iyonlaşma enerjisi ve elektron ilgisi değerlerinin ortalamasıdır.
  • Elektronegatiflik= (k. (İyonlaşma Enerjisi + Elektron İlgisi)/2             
  • Pauling F’un elektronegatifliği 4 kabul edilmiştir. Diğer elementlerin elektronegatifliği buna kıyasla tespit edilmiştir.

H

2,1

 

        He

Li

1,0

Be

1,5

   

B

2,0

C

2,5

N

3,0

O

3,5

F

4,0

Ne

Na

0,9

Mg

1,2

   

Al

1,5

Si

1,8

P

2,1

S

2,5

CI

3,0

Ar

K

0,8

Ca

1,0

 

Ga

1,6

Ge

1,8

As

2,0

Se

2,4

Br

2,8

Kr

3,0

Rb

0,8

Sr

1,0

 

In

1,7

Sn

1,8

Sb

1,9

Te

2,1

I

2,5

Xe

2,6

Cs

0,8

Ba

0,9

 

Tl

1,8

Pb

1,8

Bi

1,9

Po

2,0

At

2,2

Rn

Fr

0,7

Ra

0,9

       

BAZI ELEMENTLERİN ELEKTRONEGATİFLİKLERİ

Periyodik Cetvelde Elekronegatiflik Değişimi

  • Periyodik cetvelde soldan sağa doğru ve aşağıdan yukarıya iyonlaşma enerjisi ve elektron ilgisi arttığı için elektronegatiflik de artar.
  • Gruplarda ise yukarıdan aşağıya ve sağdan sola doğru iyonlaşma enerjisi ve elektron ilgisi azaldığından elektronegatiflik de azalır.
  • Elektronegatiflikleri en yüksek olan elementler periyodik sistemin sağ üst köşesinde bulunan halojenler, oksijen, azot ve kükürttür. Elektronegatiflikleri en düşük elementler ise periyodik sistemin sol alt köşesinde bulunur.

 

PERYODİK CETVELDE;

          Soldan Sağa Elektronegatiflik Artar

Aşağıdan Yukarıya Elektronegatiflik  Artar

Elektronegatiflik  İlgisi Artar


 

 

                PERYODİK CETVELDE;

          Sağdan Sola  Elektronegatiflik  Azalır

Yukarıdan Aşağıya  Elektronegatiflik   Azalır

       

Elektronegatiflik  Azalır