Atom Yarıçaplarının Karşılaştırılması Konu Anlatımı Çözümlü Örnek Sorular

Genel olarak Peryodik cetvelde;

          Sağdan Sola Atom Yarıçapı ARTAR

Yukarıdan Aşağıya  Atom Yarıçapı ARTAR

                                   

Atom yarıçapı artar

          Soldan Sağa Atom Yarıçapı Azalır

Aşağıdan Yukarıya  Atom Yarıçapı Azalır

Atom yarıçapı azalır

Örnek:
2He, 10Ne , 18Ar  atom yarıçaplarını  karşılaştırınız.

    
 1.K2.K3.K  
2He2  1.Peryot 8-A
10Ne8 2.Peryot8-A
18Ar 2883.Peryot8-A
kimyadenizi.com

2He, Des 2 ama 8A grubundadır..İSTİSNA….

Üçü de 8-A grubunda

Grup no ları aynı ise yani aynı grupta isler;

Katman sayısına bakılır

Katman sayısı büyük olanın olanın yarıçapı daha fazladır


18Ar  > 10Ne > 2He  

8A       8A         8A

Ya da daha kısa bir şekilde;

Aynı grupta aşağıya doğru çap artar diyebiliriz

AYNI GRUPTA

Örnek:

4Be, 12Mg ,20Ca   atom yarıçaplarını  karşılaştırınız.

     
 1.K2.K3.K4.K

Katman sayısı

(Peryot No)

 
4Be2  2.Peryot 2-A
12Mg82 3.Peryot2-A
20Ca28824.Peryot2-A

Üçünün de sonu 2 ile biter ,Aynı grup demektir,2-A grubu

Alt alta gelirler.

Grupta yukarıdan aşağıya doğru yarıçap  artar

Yani aynı grupta katman sayısı fazla olanın yarıçapı daha fazladır

20Ca >   12Mg   > 4Be

4K         3K       2 Katmanlı

AYNI GRUPTA

Örnek:
12Mg, 16S ,18Ar    atom yarıçaplarını  karşılaştırınız.

    
 1.K2.K3.K  
12Mg2823.Peryot  2-A .
16S863.Peryot6-A
18Ar2. 883.Peryot8-A

Üçü de 3 katmanlı yani 3. Peryotta

Aynı peryotta sağdan sola doğru yarıçap artar

12Mg……..16S 18Ar

               

 Sola doğru yarıçap  artar

 

 12Mg> 16S >18Ar

AYNI PERYOTTA

Örnek:

12Mg, 13Al ,18Ar   atom yarıçaplarını  karşılaştırınız.

    
 1.K2.K3.K

Katman sayısı

(Peryot No)

 
12Mg822.Peryot 2-A
13Al833.Peryot3-A
18Ar2883.Peryot8-A

Üçü de 3 katmanlı yani 3. Peryotta

Aynı peryotta sağdan sola doğru yarıçap artar

12Mg13Al  18Ar

               

 Sola doğru yarıçap  artar

 12Mg> 13Al >18Ar

    2-A      3-A    8-A

AYNI PERYOTTA

NOT:

İyonlaşma enerjisindeki 2A 3A  ve 5A 6A istisnasına yarıçapta bakılmaz.

Φ Atom yarıçapı arttıkça doğal olarak atom çapı, atom hacmi  ve atom büyüklüğü de artar

ΦYukarda verilen maddelerle yalnızca AYNI GRUPTA veya AYNI PERYOTTA iseler karşılaştırma yapabiliriz.

     Ama farklı peryotlarda iseler veya farklı gruplarda iseler   karşılaştırma yapamayız

Aşağıdaki kurallarla peryodik cetvelin herhangi bir yerindeki  atom veya iyonlarda  genel olarak karşılaştırma yapabiliriz



Atom Çaplarının ve Atom Hacimlerinin Karşılaştırılması

»»  Katman sayısına bakılır,Katman sayısı büyük olanın çapı ve hacmi daha büyüktür..

7N10-3:2.8.8    2 katmanlı  (2.peryot)

19K19: 2.8.8.1  4 katmanlı   (4.peryot)

11Na11:2.8.1     3 katmanlı (3.peryot)

               19K > 11Na> 7N-3

»» Katman sayısı eşitse, değerlik elektron sayısına bakılır.
Değerlik elektron sayısı küçük olanın atom çapı daha büyüktür.

11Na11 : 2. 8. 1 3 katmanlı  Des:1

12Mg12 : 2. 8. 2 3 katmanlı  Des:2

16S18-2: 2. 8. 8 3 katmanlı     Des:8

Katman sayıları eşit (Hepsi 3 katmanlı) değerlik elektron sayısına bakılır. 

Değerlik elektron sayısı büyük olan 16S18-2 dir


16
S18-2 >12Mg12 >11Na11

»»Hem katman ve hem de değerlik elektron sayısı eşitse;

Proton sayısı küçük olanın atom çapı daha büyüktür. Ya da başka bir şekilde p/e oranı az olanın atom çapı daha büyüktür

Yani e başına düşen çekim arttıkça çap azalmıştır.Bu tür atom ve iyonlarda p/e oranına bakılır;

p/e oranı fazla ise Çekim daha fazla, çap daha az demektir..

17Cl18-1 : 2. 8. 8   3 katmanlı     Des:8

18Ar18: 2. 8. 8      3 katmanlı     Des:8

19K18+1 : 2. 8. 8  3 katmanlı      Des:8

      17Cl18-1 >18Ar18> 19K18+1  Atom yarıçapı

 p/e 17/18 < 18/18 < 19/18    Çekim kuvveti

p/e oranı en küçük olan p/e =17/18 çekimi en azdır, çapı da en büyüktür (17Cl18-1 )

Örnek:

         11Na10+>12Mg102+>13Al103+ Atom yarıçapları

p/e 11/10 =1,1 < 12/10=1,2 < 13/10 =1,3 Çekim Sıralaması

Çekimi en fazla olan p/e si en fazla olandır.yani 1,3 ile 13Al103+dir

Çapı en fazla olan p/e si en az olandır.yani 1,1 ile 11Na10+

Örnek:

              15P18-3 > 16S-218 > 17Cl-118 Atom yarıçapları

p/e         15/18 < 16/18 < 17/18 Çekim Sıralaması

p/e en küçük olan p/e =15/18 çekimi en azdır ,çapı da en büyüktür (15P18-3)

15Pl18-3 için 1 e başına düşen çekim kuvveti;

18e başına düşen 15 proton çekimi

1e başına düşen           x                   .

                     x=15/18 proton çekimi düşer

  • p/e oranına her zaman bakılmaz izoelektronik atomlarda bakılır.

Bir atom elektron aldıkça çapı büyür. (- yüklü olursa)

X-3 >X-2 >X-1 >X0


Elektron verdikçe çapı küçülür. (+yüklü olursa)

X0>X+1 >X+2 >X+3

   

11Na11  >  11Na10+ 

     

12Mg12  12Mg102+ 

   

Yük arttıkça atom çapı azalır

X-3 >X-2 >X-1 >X0>X+1 >X+2 >X+3

Örnek:
Atom yarıçaplarını karşılaştırınız.


16S18-2 >16S16      17Cl18-1 >17Cl17

16S18-2 >17Cl18-1 >16S16 >17Cl17

Örnek:

Atom yarıçaplarını karşılaştırınız.


11Na10+<11Na11   12Mg102+ <12Mg12      13Al103+ <13Al13

 11Na11 >12Mg12 > 13Al13 > 11Na10+>12Mg102+ >13Al103+

Örnek:

Atom yarıçaplarını karşılaştırınız.

11Na11  >12Mg12  11Na10+
 >12Mg102+ 

        

Atom Yarıçapı Çözümlü Örnek Sorular

Soru:
4Be, 16S, 15P , 19K atom yarıçaplarını  karşılaştırınız.

     
 1.K2.K3.K4.K

Katman sayısı

(Peryot No)

 
4Be2  2.Peryot 2-A
16S86 3.Peryot6-A
15P285 3.Peryot5-A
19K28814.Peryot1-A

16S ile  15P aynı peryotta

 

 15P  >16

5-A   6A

Katman sayısı en fazla olanın yarıçapı en fazladır


  19K   > 15P  >  16S >4Be 

  4K      3K      3K    2Katmanlı

Örnek:

7N, 8O , 20Ca  atom yarıçaplarını  karşılaştırınız.

     
 1.K2.K3.K4.K

Katman sayısı

(Peryot No)

 
7N5  2.Peryot 5-A
8O6  2.Peryot6-A
20Ca28824.Peryot2-A

7N ile 8aynı peryotta

            7N  > 8O

        5-A    6A

Katman sayısı en fazla olanın yarıçapı en fazladır


  20Ca   >   7N    > 8O

  4K         2K       2Katmanlı

Örnek:

7N, 9F,  11Na, 12Mg , 19K  atom yarıçaplarını  karşılaştırınız.

     
 1.K2.K3.K4.K

Katman sayısı

(Peryot No)

Grup No
7N25  2.Peryot5-A
9F27  2.Peryot7-A
11Na81 3.Peryot 1-A
12Mg82 3.Peryot2-A
20Ca28814.Peryot1-A

7N ile 9aynı peryotta, aynı katmanlı

            7N  > 9F

         5-A   7A

11Na ile 12Mg aynı peryotta aynı katmanlı

         11Na  > 12Mg 

          1-A   2A

Katman sayısı yani peryot nosu  en fazla olanın yarıçapı en fazladır


  19K  >  11Na  > 12Mg  >   7N  > 9F

  4K        3K         3K        2K     2Katmanlı